Bexter’s Blog

Archive for the ‘Srbija’ Category

Opština Prijepolje se nalazi u Zlatiborskom okrugu u jugozapadnom delu Srbije na prostoru srednjeg Polimlja između 43°09’25 i 43°29’42 severne geografske širine i 19°27’00 i 19°53’45 istočne geografske dužine. Prosečna nadmorska visina područja je iznad 1200 m, što ukazuje da se radi o brdsko planinskom kraju, čija je najviša tačka vrh planine Jadovnik (Katunić) sa 1734 m, a najniža na ušću Mileševke u Lim na 440 m nadmorske visine.


ISTORIJAT

Na prostoru Prijepolja postoje ostaci ljudskog stanovanja još iz praistorijskog oba pa sve do današnjih dana. Jedan od najznačajnijih arheoloških nalazišta na ovom prostoru je lokalitet Dvorine na kome je otkriven veći broj predmeta od keramike, stakla, bronze srebra i zlata, a datiran je u rimsko doba.

Najstariji pomen Prijepolja pod tim imenom je iz 1332. godine kod Gijoma Adama, a u analima Dubrovačke republike spominje se prvi put 1343. godine. Prijepolje se u srednjem veku razvijalo kao trg (tržnica) manastira Mileševa i nalazilo se na tzv. dubrovačkom drumu koji je povezivao obalu srednjeg Jadrana sa centralnim i istočnim delovima Balkanskog poluostrva. Razvoj Prijepolja stoga je usko povezan sa trgovcima koji su kroz njega prolazili i u njemu trgovali još od srednjeg veka.

Vrelo Mlave

Podgorina planine Beljanica u istočnoj Srbiji okružena je jakim kraškim vrelima. Po svojoj snazi, izgledu i načinu isticanja, dva su takva izvora posebno zanimljiva: vrelo Mlave, u samoj Žagubici, na mestu gde se severni odsek Beljanice spušta u Homoljsku kotlinu i Krupajsko vrelo, u zapadnom podnožju planine, u dolini Krupajske reke, oko 35 kilometara od Žagubice.

Izvor Mlave nalazi se u prirodnom amfiteatru otvorenom u pravcu severozapada kratkom dolinom otoka vrela. Izvor ima oblik jezerca prečnika tridesetak metara, tamnozelene boje vode koja pri većim izdašnostima može dostići i 15 kubnih metara u sekundi, kada se beličasto ili crvenkasto zamuti. Voda iz jezera dolazi uzlazno iz velike dubine. Do sada su ronioci uspeli da se spute u podvodni levak vrela preko 70m u dubinu, a da nisu dospeli do dna sifonskog kanala. Nekada glavni izvor vode Žagubice i mesto okupljanja naroda za svetkovine i obrede, vrelo Mlave danas je atraktivni turistički kutak, sa uređenim obalama i pošumljenim padinama.

Krupajsko vrelo

Krupajsko vrelo nekad je izviralo iz pećine jakom snagom praćeno hukom, a danas je pregrađeno betonskim ustavom za potrebe valjavice i mlina koji i danas radi. Usled toga ispred vrelske pećine stvoreno je jezerce koje je delimično potopilo njen otvor. U blizini vrela je jak termalni izvor sa temperaturom vode od 26,5 stepeni celzijusa.

Oba izvora su zaštićena kao spomenici prirode nacionalnog značaja. Zaštitom je obuhvaćen neposredni ambijent, kod vrela Mlave na površini od 6, a kod Krupajskog vrela – 9 hektara.

Reka Vratna, pritoka Dunava, nalazi se u severoistocnoj Srbiji. Zahvaljujuci specificnim geološkim odnosima u njenom slivu, stvorena je kompozitna dolina sa klisurama i kanjonskim delovima u karbonatnim stenama.

U kanjonu Vratne postoje 3 velike prerasti razlicitog nacina nastanka. One predstavljaju unikatnu pojavu kao odredjenu fazu evolucije tunelske pecine i recnih meandara u prerasti.

Suva prerast je nastala na mestu poniranja Vratne pred krecnjackim grebenom u ukleštenom meandru. To je impozantan prirodni kameni most visok 20 m, širok 15m, sa svodom širine 34 m.

Tri kilometra nizvodno od Suve prerasti nalazi se Velika prerast, zaostali deo nekadašnjeg pecinskog svoda. Ona ima otvor u obliku tunela dugackog 45 m, visokog 26 m, širokog 22-33 m. Na zidovima i tavanici prerasti nalazi se više otvora pecinskih kanala.

Mala prerast je samo 100 m nizvodno od Velike prerasti, na samom završetku kanjonskog dela doline. Dalje pocinje prostrana i široka dolina Vratne sa manastirskim kompleksom. Na najužem mesti izlaznog dela, oko 200 m izvodno od manastira Vratna, uzdiže se vitki luk prirodnog kamenog mosta, visok 34 m, širok 33 m i debeo 15m.

Nastale kombinacijom lokalnog poniranja recnog toka i obrušavanja tavanice nekog starog pecinskog tunela kojim je proticala Vratna, citava dolina, a posebno atraktivne prerasti kao prirodni kameni lukovi nad recnim tokom, izuzetan su primer delovanja recnog i kraškog procesa u izolovanim delovima krecnjackog reljefa.


Kalendar

September 2020
M T W T F S S
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930